Alkali (bazik) temizleyiciler, pH değeri 7'nin üzerinde olan ve temizlik ürünlerinin en büyük grubunu oluşturan ürünlerdir. Genel amaçlı temizleyiciler, halı ön spreyleri, çamaşır deterjanları ve yağ çözücüler alkali karakterlidir. Özet: alkaliler yağlı ve protein kirlerinde çok etkilidir; ancak yün, ipek, alüminyum ve bazı boyalarda zarar verebilir ve kalıntıları iyi durulanmalıdır.
Alkaliler nasıl temizler?
- Sabunlaştırma: Bitkisel ve hayvansal yağları suda çözünen sabuna dönüştürür; bkz. sabunlaşma.
- Protein gevşetme: Protein kirlerini şişirir ve çözünürlüğünü artırır.
- Kir dağıtma: Partikül kirin yüzeyini negatif yükleyerek yüzeyden uzaklaşmasını kolaylaştırır.
- Asidik kirleri nötralize etme: Yağ asitleri ve ter gibi asidik kirler.
- Surfaktanlarla sinerji: Yüzey aktif maddelerin etkisini artırır.
Yaygın alkali bileşenler
| Bileşen | Güç | Kullanım |
|---|---|---|
| Sodyum bikarbonat (karbonat) | Hafif | Ev, koku, hafif kir |
| Sodyum karbonat (soda) | Orta | Çamaşır, ön sprey yapıcı |
| Sodyum silikatlar ve metasilikat | Orta-güçlü | Ağır kir, korozyon önleme |
| Fosfat ve fosfonatlar | Orta | Yapıcı, su yumuşatma |
| Sitrat (alkali formda) | Hafif | Yapıcı, şelatlayıcı |
| Amonyak | Orta | Cam, yağlı film; kokulu |
| Sodyum / potasyum hidroksit | Çok güçlü | Fırın, ızgara, cila sökme; çok yakıcı |
Halı temizliğinde alkali ön spreyler
Profesyonel halı temizliğinde trafik yolu ve yağlı kir için genellikle pH 9–11 aralığında bir ön sprey kullanılır. Ürün uygulandıktan sonra 5–10 dakika beklenir, ajitasyon yapılır ve sıcak su ekstraksiyonu ile alınır. Ardından asidik durulama ile yüzey nötre yakın bırakılır. Ayrıntı: ön püskürtme ve asidik durulama.
Dikkat edilmesi gereken yüzeyler
- Yün ve ipek: pH 8'in üzerindeki ürünler lif hasarı, sararma ve keçeleşme yapabilir. Bkz. yün halı.
- Leke korumalı naylon: pH 9'u aşan ürünler korumayı yıkar.
- Jüt ve selülozik lifler: Alkali kahverengileşmeyi artırır.
- Alüminyum: Güçlü alkaliler kararma ve aşınma yapar.
- Cilalı ve boyalı yüzeyler: Güçlü alkaliler cilayı ve boyayı söker.
- Marmoleum (linolyum): pH 9 üzeri sararma ve bozulma.
Sık Sorulan Sorular
Alkali kalıntı neden sorun yaratır?
Kir çeker, lifleri sarartır ve yüzeyi sertleştirir; iyi durulama veya asidik nötralizasyon gerekir.
Karbonat halı temizliğinde kullanılır mı?
Hafif koku gidermede yardımcıdır; derin temizlik ürünü değildir.
Amonyak temizlikte güvenli mi?
Seyreltilmiş halde cam ve bazı yüzeylerde kullanılır; kokusu tahriş edicidir ve çamaşır suyuyla asla karıştırılmamalıdır.
