Kına, Lawsonia inermis bitkisinden elde edilen ve içindeki lawsone molekülü sayesinde proteinlere kalıcı bağlanan bir boyadır. Saç ve deri gibi yün de protein liftir; bu yüzden kına özellikle yün halılarda ve doğal liflerde çok kalıcı leke yapar. Özet: kına taze ve hamur halindeyken kaldırılmalı, boya liflere bağlanmadan seyreltilmelidir; kurumuş kına için hedef tam çıkarma değil, olabildiğince açmaktır.
Neden bu kadar kalıcı?
Lawsone, protein zincirlerindeki amino gruplarıyla kovalent bağa yakın güçlü bir bağ kurar. Bu bağ ısı ve zamanla sağlamlaşır. Sentetik liflerde (polyester, polipropilen) bağlanma daha zayıftır; bu yüzeylerde sonuç daha iyidir.
Taze kına: adım adım
- Hamuru spatula ile kaldırın; bastırmayın ve yaymayın.
- Kalan kısmı kuru bezle alın; suyla ıslatmadan önce mümkün olduğunca fazla hamuru temizleyin.
- Soğuk su ve nötr deterjanla dıştan içe tamponlayın.
- Kalan turuncu iz için, sentetik ve renk haslığı uygun yüzeylerde alkol (izopropil) denenebilir.
- Temiz suyla durulayıp kurutun.
Kurumuş kına
Kurumuş kına çoğu zaman tamamen çıkmaz. Renk haslığı iyi, açık renkli sentetik yüzeylerde oksijenli bir ağartıcı izi açabilir; ancak halının kendi boyasını da etkileme riski yüksektir. Yünde indirgen ağartıcılar ve özel boya gidericiler yalnızca profesyonel kontrolde kullanılır. Bkz. oksijen bazlı ağartıcılar.
Kara kına uyarısı
"Kara kına" olarak satılan bazı ürünler doğal kına değil, sentetik boyalar içerebilir. Bu boyalar halı ve tekstilde farklı davranır ve cilt için de risklidir. Bu lekelerde saç boyası lekesi yaklaşımı daha uygundur.
Sık Sorulan Sorular
Kına lekesi limonla çıkar mı?
Limon izi hafif açabilir ama kalıcı kınayı söküp almaz; güneşte halının rengini de açabilir.
Yün halıdaki kına lekesi çıkar mı?
Taze müdahalede önemli ölçüde azalır. Kurumuş kına yünde büyük ihtimalle kalıcıdır; renk düzeltme (boyama) seçeneği değerlendirilebilir.
Kına lekesine çamaşır suyu sürülür mü?
Hayır. Yün ve ipeği eritir, sentetik halıda renk kaybı ve sararma yapar.
