Halıda bazı bölgelerin farklı açılardan bakıldığında koyu veya açık görünmesi, çoğu zaman bir leke sanılır. Oysa bu bölgelerde boya değişmemiştir; değişen, havın yatma yönüdür. Hav uçları ışığı yansıtırken hav yanları ışığı emer; böylece aynı renk farklı tonlarda görünür. Özet: gölgelenme bir üretim kusuru veya temizlik hatası değil, kesik havlı halıların doğal bir özelliğidir; kalıcı hav yönü değişimi (havuzlanma) temizlikle tam olarak düzelmez.
Türleri
| Tür | Görünüm | Kalıcılık |
|---|---|---|
| Geçici gölgelenme | Ayak izi, vakum izleri, elle okşanan bölgeler | Fırçalama ve vakumla düzelir |
| Trafik gölgelenmesi | Yürüme yolunda havın ezilip yön değiştirmesi | Kısmen düzelir |
| Havuzlanma (pile reversal) | Rastgele yerlerde, su dökülmüş gibi görünen koyu, düzensiz alanlar | Genellikle kalıcıdır |
Havuzlanma neden olur?
Havuzlanmanın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Kesik havlı, düz yüzeyli ve parlak liflerden (özellikle polyester, viskon ve yoğun kadife yapılı halılar) üretilen halılarda daha sık görülür. Ayak trafiği, mobilya hareketi, zemin ısısı, nem ve halının döşenme biçimi etkili olabilir. Bölgeler tipik olarak yıl içinde belirginleşir ve büyüyebilir. Su izi gibi görünmesine rağmen suyla ilgisi yoktur.
Ne yapılabilir?
- Geçici gölgelenmede hav yönünde vakum ve fırçalama görünümü eşitler.
- Trafik gölgelenmesinde düzenli vakum, halıyı çevirme ve yürüme yolları için ek kilim kullanma.
- Havuzlanmada nemli fırçalama ve hav yönüne ters tarama geçici iyileşme sağlayabilir; kalıcı çözüm genellikle yoktur.
Sık Sorulan Sorular
Gölgelenme bir üretim hatası mı?
Genellikle hayır; kesik havlı halıların doğal özelliğidir. Çoğu üretici bunu kusur kapsamında saymaz.
Kadife koltukta da olur mu?
Evet; oturma alanlarında hav yönü değişir. Bkz. kadife ve şönil.
Halıyı çevirmek işe yarar mı?
Trafik gölgelenmesini dengeler; havuzlanmayı ise genellikle değiştirmez.
